Kusein Karasaev, professor

Zhana ann tuzuuchusu.

Kitep 1913-zhyly Ufada basylyp chykkan. Nukura kyrgyz tilinde zhazylgan. Al turgay dialect of ozgocholugu saktalgan. Bul kitepche taryh emes, sanzhyr. тузуучу буткул кыргыз урууларына барып ,алардын ак сакалдарынан,санжырачыларынан сураштырып журуп жазган .Мунун илимий аппараты –копту билген карыялар болгон.Ошолордун айтып бергендерин гана кагазга тушургон.Ал жонундо озу да “жазуучу –укканын жазат ,айтып беруучуго ишенет .Айтып беруучу эмнени жалгаштырды , alla ticket “-dep eskertken. Bul kitepcheni zhazuuga emne turtku bolgonun author myndai tushundurot: “Kyrgyz kyrk kyzdan dep, shayykh Mansurdun akylga syybagan sozdoru, oshol korpo, teri aldap aluuchulardyn sozu zhanyma batyp ketti. dagy asyl zattan ekenibizdi bilsin dep, he besh jyldyk meenetimdi bir saatcha korboi kalemimdi tybyrata bashtadym” date, baykush author.

Kitepchenin spelling jana tynysh belgileri jonundo.

Ilgeri, ilgeri degenim – Cocoon kandygy zamanynda ele kyrgyzdarga Tashkent, Bukaradan, Kashkardan kozholor kydyryp kelip, eldi dinge undop, baldaryn okutup, din kitepterin zhattatyp, karyndary kampytyp, kop mal taap ketishken. adamdar ozdoru ele oshol okugan kitepterine airchip, ozuncho “spelling” menen zhazyshkan. Buga revolutiondan murun zhazylyp kalgan documentter kubo bolo alat. Keptin kyskasy-ar kim oz bilgen imlasy menen zhazgan. Iran tilderinen Kirgen terminderdi bardygy birdey zhazyshkan. Birok oz tiline ylayiktap okugan. Bul uzun angeme.

Bul kitepcheni azyrky zhazuuga otkorushum jonundo

Bul avtordun kitepchesin okup chiguunun ozu ele mushkul ish. kitepcheni bizdin ech bir tarykhchybyz, tilchibiz, adabiyatchybyz okup chykpagandygyna men kubomun. Okugusu kelgen adamdar kop bolgon, birok okui alyshkan emes. Korboy, mashinkamdy chykyldata bashtadym. Dagy aitam-author of nukura ele kyrgyz tilinde zhazgan. Bir ele kyrgyzdyn nukura sozu bir neche turdo zhazylgan. Zhonu myndai go dep oilym: kol zhazmanyn to the editor of the Tatars, arip teruuchulor, proofreader sozsuz Tatars. Ошентип ,алар-оз билгенинче терип ,ондогон.Ошонун натыйжасында нукура эле кыргыздын тили(арибин терип окусан)чаар тил болуп калган .Мен ондоо киргизгеним жок,автордун оюндагысындай бастым.Жалгыз гана тушунуксуз араб-иран создоруно кашаанын ичине тушундурмосун жазып койдум.Мен байыркы orus tilinde zhazylgan Radishchevdin “Moskvadan, Petersburg sayakat” degenin kyrgyz tili not kotorgon ale. Myndai mashakat chekken emesmin. Chekken mashakatym – bir tyiyn. Kiyinki tukum okup, algachky document of Qatar baalas men yraazy. Ozu baalasyn. chykkan. Al chygarma kachan, kandai doordo, kandai the author of zhazdy is the son of goats menen karash kerek go.Any kiyinklerdin adil sons of kaltyrdym. maalymat ech zherde zhazylbagan jana ech bir okumushtuu da bilbait.

1. “Kyssa-i Zilzala”. Zhazuuchu molla Kylych Torogeldin. Kazan, 1911-zhyl. Khak musuliyat (chynygy zhoopkerchilik – K.K.) Eshenaaly Arabaevde.

Kylychtyn bul “Zilzalasyn” okugan tilchi or taryhchy dele jokko ese. Bul da arab tamgasynda Kazanda chykkandyktan, munun and imlasy abdan ele tataal. Kop created buzulup basylgan. alipbee “toto okuu” zhonundo menin “memuarymda” toluk berildi.Al “Zilzalany” yes so “taryh-and kyrgyziyaday” kylyp, jany tamgaga kochurup basyp koygomun. yes ushul taryh kitebine baylanyshtuu “Zilzalanyn” syrtyna sooda uyumdarynyn bergen zharnamasyn dagy bir zholu keltire keteyin.Tatar tilinde;

“Yani basylachak kitaplyar;

1.Kyrgyz Cossack Balalary Uchun Okuu kitebi

2. Kyska gana kuralchylyk kitaby. Cossack kyrgyz balalary uchin.

3. Zarzaman. Yazuvchi molla Kylych;

4. Kyrgyz bolup otkon chon adamdardyn ashlarynda bolup otkon saltanat. Molla Kylych.

5. Turluu kushtar. Asyl turk lugatyna yardamchy (Turk elinin tushundurmoluu created a lump of katar – K.K.). Molla Kylich.

Molla Kylych zhazgan kitaplyar satylachak: Tokmokto Ykbal kitaphanasynda.

Myna shundai zharnama zhazylgan. Kazandyn archivin izdegen adam taap alat go degen mende umut bar. Men ubagynda suranyp atyp business trip ala albay koygomun!

Amy “Mukhtasar tarikh-and kyrgyzians” zhazgan Osmonaaly Sydyk uulu tuuraluu kyskach maalymat .

Ozu Bukharadan okugan eken, Bul maalymat kitebinin ichinde bar. Ozu arab farces tilin zhetkilen tushungon turu bar. Ana koldongon terminderinen baikadym.

1919-zhyldan take a pension alchu eken.33-zhyly kamalgan.Turmodon kachyp chygyp, Tekeske ketip kalgan. zhyly kochup keldi. Ozu oshol Tekesta kaza taaptyr. Men bilgen maalymat ushul.

Osmonaly Sydyk uulu “Tarykh-yShadymaniyya” degen da kitep zhazgan. Any men ilgeri okuganmyn. Al kitebi dele sanzhyra bolchu. Buga karaganda bir top keniri ele. , eki jolu kaytalagan. Demek, bul adamdyn emgegi ecoo. “Taryh Shadymaniyasyn” men izdep tappay koydum. Airym uzunduloru – Zyyash Bektenovdun archivinde.

Men Osmonaaly Sydykovdun ysmyn danazalaiyn degen maksat menen kitebin zhany tamgaga otkorbodum. Kyrgyz tilinin estelinin bir belgisi qatars kiyinki tukum bilsin dep ubaralandym.

Kusein Karasaev, professor

October, 1984 – lived, Frunze.

Osmonaaly sydyk uulu

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.